Budżet państwa
Budżet państwa jest najważniejszym dokumentem dotyczącym finansów państwa. Bardzo często słyszymy w telewizji o nim. Szczególnie w sporach polityków, opozycja zawsze uważa, że budżet państwa został źle zaplanowany. Dlaczego ten dokument i jego tworzenie jest takie ważne? To w nim zawierają się wszystkie przychody i rozchody na bieżący rok budżetowy państwa. Od dobrego zarządzania wiele zależy. Szczególnie ważne jest, aby nie zwiększać dziury budżetowej. Samo słowo budżet pochodzi z języka łacińskiego i używano go na określenie sakiewki, do której zbierano dochody. Słowo to dość szybko zostało przejęte przez inne języki, a my najprawdopodobniej przejęliśmy je od Francuzów. W początkowym rozwoju państw oczywiście nikt nie mówił o budżecie, jednak istniał on zawsze. Państwa musiały się z czegoś utrzymywać, miały swoje wydatki, ale także uzyskiwały przychody, np. z podatków. Dokładny budżet państwa zaczął być potrzebny, gdy państwa rozwijały się w bardzo szybkim tempie i rozwijały swoją administrację i struktury rządowe. Zaczął rozwijać się handel, ale także państwa zaczęły współpracować ze sobą na arenie międzynarodowej. Wszystko to sprawiało, że państwo musiało być wypłacalne, stąd musiało zrównoważyć wydatki z dysponowanymi pieniędzmi. Skąd państwo ma pieniądze? Oczywiście przede wszystkim z naszych podatków, ale także z podatków pośrednich, z dochodów niepodatkowych, czyli np. z ceł i z prywatyzacji czy też z zagranicznych transakcji. A wydatki państwa to: utrzymanie administracji, pensje, dotacje, spłata długu publicznego, itp. Budżet państwa spełnia niezwykle ważne funkcje dla jego istnienia. Z ekonomicznego punktu widzenia ważne są jej funkcje: redystrybucyjna, skarbowa, alokacyjna i bodźcowa. W redystrybucji chodzi o przekazywanie pieniędzy z przychodów na potrzebne wydatki, jak np. utrzymanie administracji państwowej. Funkcja skarbowa to nic innego jak przyjmowanie przychodów z różnych stron: czy to podatków, ceł czy z prywatyzacji. Alokacja mówi nam o tym, że budżet jest lokowany w kupowanie czy inwestycje. W funkcji bodźcowe chodzi o to, że redystrybucja staje się bodźcem dla działania całego państwa. To te wpływy powodują prawidłowe działania gospodarki. Budżet ma nie tylko znaczenie ekonomiczne, ale także i polityczne, stąd jego kilka dodatkowych funkcji, jak polityczna, kontrolna i planowości. Funkcja polityczna pozwala na kontrolowanie wykonywania budżetu. Władza ustawodawcza po to składa budżet wyraźnie na piśmie, w formie ustawy, aby móc potem kontrolować władzę wykonawczą, jak realizuje zaplanowany wcześniej budżet. Funkcja kontrolna mówi nam podobnie, że budżet powstaje w celu kontrolowania jego wykonywania. Funkcja planowości podkreśla, że budżet jest rocznym planem finansowym państwa, który powinna zrealizować administracja państwowa. Istnieją też zasady tworzenia budżetu: przede wszystkim powstaje on przed początkiem roku budżetowego, jest jawny i całkowity (wszystko zawiera się w jednym dokumencie), tworzony jest na cały rok budżetowy (który wcale nie musi być równy rokowi kalendarzowemu), a co często niestety nie jest spełniane- w budżecie rozchody nie powinny być wyższe niż przychody.